HOMO, Latince'de "Adam" anlamına gelir. Modern insan, biyolojide sınıflandırma biliminin verdiği isimle Homo Sapiens olarak isimlendirilir. Yani düşünebilen, sorgulayabilen insan demek.
AI, İngilizce açılımı 'artificial intelligence' yani yapay zeka.
Yapay zeka ile ilgili bugüne kadar izlediğimiz filmlerde veya okuduğumuz kitaplarda ağırlıklı olarak olumsuz tarafı ele alındı. Yapay zekanın bir düşman gibi gösterildiği, robotların dünyayı yok ettiği filmleri hepimiz izledik. Dünyada yaşayan canlılar dışında, düşünebilen mekanik varlıklar ya uzaydan gelip bize otomobil, uçak şeklinde göründü ya da kendi elimizle tasarladığımız makineler gelecekten gelip bizi dünyadan silmeyi denedi. Ancak günümüzde şirketlerin son kullanıcılar için geliştirdiklerini iddia ettikleri yapay zeka, web sitelerinin temel müşteri şikayetlerini cevaplayan sohbet robotlarından öteye geçemedi.
'Öğrenebilen zeka' canlılar için kullanılan bir tabirdi ta ki kendi başlarına öğrendikleri oyunlarda dünya şampiyonu insanları yenen bilgisayarlar çıkana kadar. IBM Deeper Blue 1997'de satrançta dünya şampiyonu Garry Kasparov'u yendi ve bilgisayarların insanları komplike oyunlarda da alt edebileceğini gösterdi. Ancak orada marifet Deeper Blue'da değil ona satrançta yapılabilecek bütün hamleleri ve bu hamleler için karşı hamleleri tek tek tanımlayan geliştirici ekipteydi. Deeper Blue zekice planlanmış, sisteme kaydedilmiş hamleleri oynadı ve Kasparov'u yendi. Deeper Blue için 'Öğrenebilen zeka' ya da yapay zeka demek yanlış olur.
Öğrenebilen zekaya örnek Google'ın yapay zeka istiraki olan DeepMind'ın Alphago'su olabilir. Alphago isimli yapay zeka Go oyununda dünyanın en önde gelen oyuncularını yendi. Alphago'yu Deeper Blue'dan ayıran en büyük özelliği Go oyununu 100.000'den fazla oyun videosu izleyerek kendi kendine öğrenmiş olmasıydı. Alphago'nun yeni sürümü Alphago Zero ise oyunun temel kurallarını öğrendikten sonra kendi kendine oynayarak oyunda birkaç gün içerisinde ustalaştı ve o da dünya şampiyonu oyuncuları yenmeye başladı.
IBM'in Deeper Blue bilgisayarıyla başlayan insan bilgisayara karşı fantezisi çok geçmeden yerini bambaşka bir şeye bırakmıştı. Düşünebilen bilgisayarlar! Eleştirmenlerin bu düellodan sonra ortak noktada buluştukları tek konu satrançtan çok daha zor ve daha karmaşık bir oyun olan Go'da bilgisayarın bir insanı yenmesi yaklaşık olarak 100 yıl sonra mümkün olabileceğiydi. Ancak bu 2015 yılında gerçekleştiğinde herkes, yapay zeka ve gelecekte yapabilecekleri ile ilgili daha ciddi düşünülmesi gerektiği konusunda hemfikir oldu.
Sanayi devrimiyle başlayan "makine insana karşı" düşüncesi hala geçerliliğini koruyor. Çünkü insanlar gelişen teknolojinin kendilerini olumsuz etkileyen yönleriyle daha çok ilgileniyor. Teknolojinin işlerini kolaylaştırmasından, iletişimin ve ulaşımın hızlanmasından son derece memnunken iş gücüne katılan makineler, robotlar ve bilgisayarlar yüzünden insanın giderek saf dışı kalacağından korkuyorlar.
Makineler ve bilgisayarlardan bu kadar rahatsız olmaya başlamışken işin içine birde yapay zeka girince işler iyice karmaşıklaşmaya başlıyor. Şimdiden, ilerde yapay zekanın hangi meslekleri bitireceği, hangi alanlarda insanların yerine tamamen bilgisayarların kullanılacağı konuşuluyor.
"Makine insana karşı" düşüncesi yavaş yavaş değil hızlıca yerini "bilgisayar insana karşı" hatta "yapay zeka insana karşı"ya bırakıyor.
İnsan hep bilmediğinden korkma eğilimindedir. Aslında yersiz olan bu korkular yapay zekanın yeteri kadar bilinmemesinden kaynaklanıyor. Bilmediğimiz için nasıl kontrol altında tutacağımızı kestiremiyoruz. Ya filmlerdeki gibi olursa? Ya insanların dünyaya zarar verdiği kanısına varır ve yapay zeka robotlar insanlığı bitirmek için saldırıya geçerse?
İnsan beyninin vücutta sayısız karmaşık işlemi işleyen 100 milyardan fazla nöronu vardır.
Bugüne kadarki en karmaşık sinir ağı bir milyardan fazla düğüme sahip, bu yüzden yapay zeka yaratıcılarının tamamen insan beyni kalıplarını taklit etmek için hala gidecek çok yolu var. Beyin 60 yılık bir ömürde saniyede 600 birimlik hafızada kaydedip, işleyip programlamak kapasitesine sahiptir ve bu dakikada 3,600, saatte 2,160,000 günde 51,840,000 bitlik bilgi anlamına gelmektedir. Dr. V. Grey Walter’in araştırmalarında insan beynine benzeyen bir makinenin yapılabilmesi için 300 trilyon dolardan fazla paraya ve böyle bir makinenin çalışabilmesi için 1 trilyon wattlık elektrik enerjisine ihtiyaç olduğu görülmektedir.
Yani yapay zekanın filmlerdeki gibi insanları yok etmek için hain planlar yapmasına çok ama çok vakit var. Facebook'un kendi aralarında konuşmaya başlayan yapay zeka bilgisayarlarının fişini çekmesi gibi kontrolün her zaman insanlarda olması hepimiz için en iyisi olacaktır.
Bu kısma Google'ın YAPAY ZEKA İLKELERİ ile başlamak istiyorum.
1. Sosyal açıdan faydalı olmalı
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Şu anda dünyanın en büyük yapay zeka şirketlerinden biri olan Google'ın bu konu hakkında ne kadar hassas olduğunu görüyoruz. Geleceğe endişe ile bakmak yerine, daha yaşanabilir, savaşların olmadığı, açlık ve hastalıkların insanları öldürmediği bir dünya planlayabilmek için makineleri, bilgisayarları ve yapay zekayı doğru kullanmak bizim elimizde.
HOMO vs AI
'Öğrenebilen zeka' canlılar için kullanılan bir tabirdi ta ki kendi başlarına öğrendikleri oyunlarda dünya şampiyonu insanları yenen bilgisayarlar çıkana kadar. IBM Deeper Blue 1997'de satrançta dünya şampiyonu Garry Kasparov'u yendi ve bilgisayarların insanları komplike oyunlarda da alt edebileceğini gösterdi. Ancak orada marifet Deeper Blue'da değil ona satrançta yapılabilecek bütün hamleleri ve bu hamleler için karşı hamleleri tek tek tanımlayan geliştirici ekipteydi. Deeper Blue zekice planlanmış, sisteme kaydedilmiş hamleleri oynadı ve Kasparov'u yendi. Deeper Blue için 'Öğrenebilen zeka' ya da yapay zeka demek yanlış olur.
Öğrenebilen zekaya örnek Google'ın yapay zeka istiraki olan DeepMind'ın Alphago'su olabilir. Alphago isimli yapay zeka Go oyununda dünyanın en önde gelen oyuncularını yendi. Alphago'yu Deeper Blue'dan ayıran en büyük özelliği Go oyununu 100.000'den fazla oyun videosu izleyerek kendi kendine öğrenmiş olmasıydı. Alphago'nun yeni sürümü Alphago Zero ise oyunun temel kurallarını öğrendikten sonra kendi kendine oynayarak oyunda birkaç gün içerisinde ustalaştı ve o da dünya şampiyonu oyuncuları yenmeye başladı.
IBM'in Deeper Blue bilgisayarıyla başlayan insan bilgisayara karşı fantezisi çok geçmeden yerini bambaşka bir şeye bırakmıştı. Düşünebilen bilgisayarlar! Eleştirmenlerin bu düellodan sonra ortak noktada buluştukları tek konu satrançtan çok daha zor ve daha karmaşık bir oyun olan Go'da bilgisayarın bir insanı yenmesi yaklaşık olarak 100 yıl sonra mümkün olabileceğiydi. Ancak bu 2015 yılında gerçekleştiğinde herkes, yapay zeka ve gelecekte yapabilecekleri ile ilgili daha ciddi düşünülmesi gerektiği konusunda hemfikir oldu.
Sanayi devrimiyle başlayan "makine insana karşı" düşüncesi hala geçerliliğini koruyor. Çünkü insanlar gelişen teknolojinin kendilerini olumsuz etkileyen yönleriyle daha çok ilgileniyor. Teknolojinin işlerini kolaylaştırmasından, iletişimin ve ulaşımın hızlanmasından son derece memnunken iş gücüne katılan makineler, robotlar ve bilgisayarlar yüzünden insanın giderek saf dışı kalacağından korkuyorlar.
Makineler ve bilgisayarlardan bu kadar rahatsız olmaya başlamışken işin içine birde yapay zeka girince işler iyice karmaşıklaşmaya başlıyor. Şimdiden, ilerde yapay zekanın hangi meslekleri bitireceği, hangi alanlarda insanların yerine tamamen bilgisayarların kullanılacağı konuşuluyor.
"Makine insana karşı" düşüncesi yavaş yavaş değil hızlıca yerini "bilgisayar insana karşı" hatta "yapay zeka insana karşı"ya bırakıyor.
İnsan hep bilmediğinden korkma eğilimindedir. Aslında yersiz olan bu korkular yapay zekanın yeteri kadar bilinmemesinden kaynaklanıyor. Bilmediğimiz için nasıl kontrol altında tutacağımızı kestiremiyoruz. Ya filmlerdeki gibi olursa? Ya insanların dünyaya zarar verdiği kanısına varır ve yapay zeka robotlar insanlığı bitirmek için saldırıya geçerse?
İnsan beyninin vücutta sayısız karmaşık işlemi işleyen 100 milyardan fazla nöronu vardır.
Bugüne kadarki en karmaşık sinir ağı bir milyardan fazla düğüme sahip, bu yüzden yapay zeka yaratıcılarının tamamen insan beyni kalıplarını taklit etmek için hala gidecek çok yolu var. Beyin 60 yılık bir ömürde saniyede 600 birimlik hafızada kaydedip, işleyip programlamak kapasitesine sahiptir ve bu dakikada 3,600, saatte 2,160,000 günde 51,840,000 bitlik bilgi anlamına gelmektedir. Dr. V. Grey Walter’in araştırmalarında insan beynine benzeyen bir makinenin yapılabilmesi için 300 trilyon dolardan fazla paraya ve böyle bir makinenin çalışabilmesi için 1 trilyon wattlık elektrik enerjisine ihtiyaç olduğu görülmektedir.
Yani yapay zekanın filmlerdeki gibi insanları yok etmek için hain planlar yapmasına çok ama çok vakit var. Facebook'un kendi aralarında konuşmaya başlayan yapay zeka bilgisayarlarının fişini çekmesi gibi kontrolün her zaman insanlarda olması hepimiz için en iyisi olacaktır.
HOMOAI
1. Sosyal açıdan faydalı olmalı
Yeni teknolojilerin giderek büyüyen etkisi toplumun her kesimine bütünsel olarak dokunmaktadır. Yapay zekadaki ilerlemeler, sağlık, güvenlik, enerji, ulaşım, üretim ve eğlence gibi çok çeşitli alanlarda dönüştürücü etkilere sahip olacaktır. Yapay zeka teknolojilerinin potansiyel gelişimini ve kullanımını düşündüğümüzde, geniş bir yelpazedeki sosyal ve ekonomik faktörleri dikkate alacağız ve olası genel faydaların öngörülebilir risk ve dezavantajları büyük ölçüde aştığına inandığımız yerden devam edeceğiz. Yapay zeka, belli bir kavramın/içeriğin anlamını keşfetmemizde belli bir ölçüde arttıracaktır. Yapay zekayı kullanarak yüksek kalitede ve doğrulukta enformasyona erişmeye çabalayacağız. Bu çabamızı faaliyet gösterdiğimiz ülkelerdeki kültürel, sosyal ve hukuki normlara saygı göstererek gerçekleştireceğiz. Teknolojilerimizi ticari olmayan bir ilke kullanıma sunarken olası en hassas şekilde düşünüp değerlendireceğiz.
2. Ön yargılar yaratmaktan veya mevcut olanları güçlendirmekten kaçınmalı
Yapay zeka algoritmaları ve kümeleri, çeşitli ön yargıları yansıtabileceği gibi bunları pekiştirebilir ya da azaltabilir. Özellikle söz konusu toplumlar ve kültürler olduğunda, ön yargılar çok fazla çeşitlilik/farklılık göstermektedir. Bu ön yargıların “yargılardan” ayırt edilebilmesinin her zaman kolay olmadığının farkındayız. Irk, etnik köken, cinsiyet, milliyet, gelir, cinsel yönelim, yetenek ve siyasi veya dini inanç gibi hassas konularda insanlar üzerinde haksız etkiler oluşturmaktan kaçınacağız.
3. Güvenlik için oluşturulmalı, güvenlik için test edilmeli
Kasıtsız da olsa zarar riski oluşturabilecek sonuçlardan sakınmak amacıyla güçlü güvenlik ve emniyet uygulamaları geliştirmeye ve uygulamaya devam edeceğiz. Yapay zeka sistemlerimizi tedbiri elden bırakmayacak şekilde tasarlayacağız ve bunları en iyi yapay zeka güvenlik araştırması uygulamalarına uygun şekilde geliştireceğiz. Uygun tüm durumlar için yapay zeka teknolojilerini kısıtlı bir ortamda test edecek ve teknolojilerin çalıştırılmasından sonraki tüm işlemlerini/eylemlerini izleyeceğiz.
4. İnsanlara hesap verebilecek açıklıkta olmalı
Geri bildirim, ilgili/gerekli açıklamalar ve itiraz için uygun fırsatlar sunan yapay zeka sistemleri tasarlayacağız. Yapay zeka teknolojilerimiz, uygun insan yönetimine ve kontrolüne tabi olacaktır.
5. Mahremiyet tasarım ilkelerini kapsamalı
Yapay zeka teknolojilerimizin geliştirilmesi ve kullanımı mahremiyet ilkelerimizi kapsayacak şekilde olacaktır. Bildirim ve onay imkanı sunacak, mahremiyet güvenceleri olan yapıları destekleyecek ve verilerin kullanımı üzerinde uygun şeffaflık ve kontrolü sağlayacağız.
6. Yüksek standartlarda bilimsel mükemmellik sağlamalı
Teknolojik inovasyon kökenini bilimsel metotlardan almaktadır. Bunun yanı sıra sorgulamaya açık, entellektüel titizliğe sahip, bütünlük içeren ve işbirliğine bağlıdır. Yapay zeka araçları; biyoloji, kimya, tıp ve çevre bilimleri gibi kritik uzmanlık alanlarında, bilimsel araştırma ve bilginin yeni sahalarını ortaya çıkarma potansiyeline sahiptir. Yapay zeka gelişimini devam ettirmek amacıyla çalışırken bilimsel mükemmelliğin yüksek standartlarını arzulamaktayız. Bu alanda hassas düşünebilen, bilimsel titizliğe ve multidisipliner yaklaşıma sahip paydaşlarla çalışacağız. Çok daha fazla insanın faydalı yapay zeka uygulamaları geliştirmesini sağlamak amacıyla eğitim materyalleri, iyi uygulama örnekleri ve araştırmalar yayınlayarak sorumlu bir anlayışla yapay zeka bilgisini paylaşacağız.
7. Bu prensiplerle uyumlu kullanımlar için ulaşılabilir şekilde hazırlanmalı
Birçok teknolojinin birden fazla kullanım alanı vardır. Potansiyel olarak zararlı ve kötü niyetli uygulamaları sınırlandırmak için çalışacağız. Yapay zeka teknolojilerini geliştirip uygularken, aşağıdaki maddelerin ışığında olası kullanımları değerlendireceğiz:
Temel amaç ve kullanım: Yapay zeka teknolojisi ve uygulamasının temel amacı ve olası kullanımı, sunduğu çözümün zararlı bir amaç doğrultusunda kullanılmaya ne kadar yakın olduğu veya zararlı kullanıma dönüştürülebilmesi.
Doğası ve Benzersizliği: Geliştirdiğimiz teknoloji benzersiz ya da daha genel bir kullanıma özgü olabilir.
Ölçek: yapay zeka teknolojisinin kullanımının belirgin bir etkisi olması.
Google’ın dahil olma biçimi: Kullanıcılar için genel amaçlı, bütünleştirici araçlar sağlanması ve/veya kullanıcıya özgü çözümler geliştirilmesi
Gerçekleştirmeyeceğimiz Yapay Zeka Uygulamaları
Bahsi geçen amaçlara ek olarak, yapay zekayı aşağıdaki alanlarda tasarlamayacağız ve uygulamayacağız:
- Genel olarak zararlı veya zararlı olabilecek teknolojiler. Ciddi ölçüde zarar verme riski olan durumlarda, yalnızca faydaların risklerden önemli ölçüde ağır bastığına inanıyorsak uygun güvenlik önlemlerini alarak ilerleyeceğiz.
- Silahlar veya ana amacı, uygulanma sebebi insanları yaralamak olan teknolojiler.
- Uluslararası alanda kabul edilen normları ihlal eden gözetim/denetleme amacıyla enformasyon toplayan veya kullanan teknolojiler.
- Amacı, yaygın kabul görmüş uluslararası hukuk ve insan hakları ilkelerini çiğnemek olan teknolojiler.
Açıkça ifade etmek isteriz ki, silahlarda kullanılmak üzere yapay zeka geliştirmiyor olsak da, hükümetlerle ve orduyla çalışmalarımıza başka birçok alanda devam edeceğiz. Bu çalışmalara siber güvenlik, eğitim, askeri işe alım, gazilere sağlık hizmeti, arama ve kurtarma gibi alanlar da dahildir. Ve bu kuruluşların kritik çalışmalarını artırma ve hizmet veren üyelerinin ve sivillerin güvende olmalarını sağlama amacıyla aktif olarak daha fazla yol arayacağız.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Şu anda dünyanın en büyük yapay zeka şirketlerinden biri olan Google'ın bu konu hakkında ne kadar hassas olduğunu görüyoruz. Geleceğe endişe ile bakmak yerine, daha yaşanabilir, savaşların olmadığı, açlık ve hastalıkların insanları öldürmediği bir dünya planlayabilmek için makineleri, bilgisayarları ve yapay zekayı doğru kullanmak bizim elimizde.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder